Ustalona przed laty kwota alimentów czasem przestaje wystarczać na pokrycie bieżących wydatków. Dorastanie małoletniego, dodatkowe lekcje oraz ogólny wzrost cen sprawiają, że prawny obowiązek alimentacyjny wymaga dostosowania do aktualnych realiów. Aby zmienić wysokość alimentów, konieczne jest formalne wystąpienie do organu wymiaru sprawiedliwości.

Jak podnieść kwotę zasądzonych alimentów? Przesłanki do podwyższenia:

• Wzrost potrzeb dziecka – dorastanie, rozpoczęcie nauki, opłaty za zajęcia dodatkowe, leczenie lub rehabilitację.
• Inflacja i spadek siły nabywczej – ogólny wzrost kosztów życia i cen produktów.
• Wyższe możliwości zobowiązanego – awans, podwyżka lub polepszenie sytuacji majątkowej drugiego rodzica.

Od czego zależy wysokość alimentów na dziecko?

W polskim prawie automatyczna waloryzacja alimentów przez ZUS czy pracodawcę nie istnieje. Jedyną drogą do wyegzekwowania wyższych alimentów jest pozew o podwyższenie alimentów lub wypracowanie wspólnego porozumienia. Dowiedz się, od czego zależy wysokość alimentów, kiedy można żądać podwyższenia alimentów oraz jaką rolę odgrywa w tym art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Przepisy określają fundamenty, na jakich sąd określa świadczenie dla uprawnionego do alimentów. Ustalenie wysokości alimentów oraz jakakolwiek zmiana wysokości alimentów opierają się na dwóch kluczowych filarach:

• Usprawiedliwione potrzeby dziecka – opłaty związane z edukacją, wyżywieniem, leczenie, zamieszkaniem oraz rozwojem pasji (np. zajęcia dodatkowe). Wraz z wiekiem rosną koszty utrzymania dziecka, co bezpośrednio wpływa na usprawiedliwione potrzeby.
• Możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego do alimentacji – sąd nie ocenia jedynie rzeczywistych zarobkach, ale potencjał rynkowy, jaki ma pozwany (wykształcenie, doświadczenie, stan zdrowia).

Dopiero zestawienie tych dwóch kwestii pozwala zasądzić odpowiednie alimenty na dziecko i określić, od czego wysokość alimentów zależy.

Podstawa prawna: Art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego

Głównym orężem w sprawie o podwyższenie alimentów jest art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 138 krio / art. 138). Statuuje on, że w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia dotyczącego alimentów lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.

„W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego”.

Przepisy te pozwalają wnosić o podwyższenie lub obniżenie alimentów. Kluczowe dla sądu jest pojęcie zmiany stosunków – oznacza to trwale wyższe koszty utrzymania po stronie uprawnionego lub znaczny wzrost możliwości zarobkowych i majątkowych po stronie zobowiązanego. Jeśli nastąpił wzrost kosztów utrzymania lub usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, wniosek o zmianę alimentów jest w pełni uzasadniony.

Kiedy można żądać podwyższenia alimentów? Inflacja i potrzeby dziecka

Możliwość zmiany wysokości alimentów i wniesienia wniosku o podwyższenie pojawia się w ściśle określonych sytuacjach życiowych:

• Dorastanie dziecka i dodatkowe wydatki – rozpoczęcie nauki w szkole, prywatne leczenie, aparaty ortodontyczne czy zajęcia dodatkowe zwiększają koszty zaspokojenia potrzeb dziecka.
• Inflacja i spadek siły nabywczej pieniądza – wysoka inflacja oraz ogólny skok cen sprawiają, że alimenty zasądzone dawno temu tracą wartość. Z powodu spadku siły nabywczej pieniądza z dotychczasowych niskich alimentów trudniej pokryć podstawowe rachunki.
• Lepsza sytuacja finansowa rodzica – awans, podwyżka lub zmiana pracy przez zobowiązanego, co podnosi jego potencjał finansowy i ułatwia egzekwowanie zapłaty alimentów.

Pozew o podwyższenie alimentów – jak go przygotować?

Proces o wyższe alimenty wymaga rzetelnego udokumentowania stanu faktycznego. Sam pozew o podwyższenie (pozew o podwyższenie alimentów) należy złożyć do instytucji, jaką jest sąd rejonowy właściwy dla miejsca zamieszkania dziecka lub pozwanego (można też równolegle rozważyć pozew o alimenty, gdy chodzi o pierwotne świadczenie alimentacyjne).

• Uzasadnienie żądania – wykazanie rachunkami i zaświadczeniami, jak wzrosnąć musiały opłaty na dziecko od momentu, gdy alimenty ustalone zostały po raz ostatni.
• Kosztorys – czytelne zestawienie miesięcznych wydatków na uprawnionego, pokazujące realną kwotę świadczenia.
• Wniosek o zabezpieczenie alimentów – warto dołączyć wniosek o zabezpieczenie alimentów (wniosek o zabezpieczenie alimentów na czas trwania / zabezpieczenie alimentów na czas postępowania / zabezpieczenie alimentów na czas trwania postępowania). Dzięki temu sąd może zasądzić zabezpieczenie alimentów, czyli tymczasową, wyższą kwotę na czas trwania procesu, chroniąc przed skutkami płacenia alimentów w zniżonej kwocie.

Postępowanie ws. alimentów sąd prowadzi bez pobierania opłat sądowych od strony dochodzącej świadczenia, co ułatwia unikanie problemów z egzekwowaniem alimentów.

Waloryzacja alimentów a podwyższenie przez sąd

W przestrzeni publicznej często pojawiają się pojęcia takie jak waloryzacja alimentów czy waloryzacja. Należy odróżnić pojęcia prawne od potocznych:

• Waloryzacja alimentów – polega na dostosowaniu wysokości świadczenia do spadku siły nabywczej pieniądza spowodowanego inflacją. Waloryzacja w drodze orzeczenia opiera się na wykazaniu, że z powodu skoku cen dotychczasowe środki nie pozwalają na zaspokojenie tych samych potrzeb co w momencie, gdy wysokości zasądzonych alimentów były ustalane.
• Sądowe podwyższenie alimentów – uwzględnia nie tylko inflację, ale przede wszystkim rozwój dziecka, rosnące potrzeby edukacyjne i zdrowotne oraz nowe usprawiedliwione potrzeby.

Ugoda czy sprawa o alimenty w sądzie?

Nie każda zmiana orzeczenia musi kończyć się wielomiesięcznym procesem.

• Ugoda pozasądowa / mediacja – strony mogą spisać nową umowę lub zawrzeć ugodę przed mediatorem, dobrowolnie godząc się na podwyższenie alimentów. To najszybsza metoda na zmianę alimentów.
• Droga sądowa – jeśli pozwany uchyla się od płacenia alimentów w wyższej kwocie lub unika zapłaty alimentów, sprawa o alimenty (sprawie o podwyższenie alimentów) staje się nieunikniona. Gdy przypadek jest zawiły, wsparciem służy profesjonalny adwokat lub kancelaria prawna specjalizująca się w sprawach dotyczących obowiązku alimentacyjnego.

Możliwość uzyskania wyższych alimentów wymaga wykazania istotnej zmiany stosunków przed sądem. Zwiększone potrzeby dziecka, jego wiek oraz inflacja stanowią mocny fundament pod pozew o podwyższenie alimentów. Złożenie wniosku o zabezpieczenie alimentów chroni budżet domowy na czas trwania procesu. Pomoc prawna, jaką oferuje adwokat lub kancelaria, ułatwia prawidłowe sformułowanie żądania oraz zebranie dowodów dotyczących alimentów.

Źródła:

Art. 138 [Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego], https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-rodzinny-i-opiekunczy-16785962/art-138